Marsz Kaszubów na Bytów 1920

W wyniku konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r. i podpisanego traktatu wersalskiego nastąpił nowy porządek granic w Europie. Znaczna część ziem mieszczących się w obrębie dzisiejszych granic powiatu bytowskiego przyznano Niemcom. W konsekwencji 16.05.1920 r., podczas pobytu  w Bytowie Międzynarodowej Komisji Granicznej, kilkuset Kaszubów z parafii niezabyszewskiej i ugoskiej na czele z Bernardem Werrą, Janem Styp-Rekowskim i Antonim Szroederem przyszło do Bytowa. To wtedy odbył się tzw. "Marsz na Bytów". Pod ich deklaracją podpisało się 135 mieszkańców 11 miejscowości: "My, niżej podpisani jesteśmy Polakami. Nasi ojcowie również byli Polakami i żyli od niepamiętnych czasów w tym regionie, który należał do Polski. Chcemy wraz z naszymi braćmi należeć do Polski. Parafia Ugoska (Bernsdorf) i Niezabyszewska (Damsdorf) i okoliczne wsie są tylko polskimi, Niemcy tu żyjący to zgermanizowani Polacy lub przybysze (przeniesieni urzędnicy)".

Chcąc upamiętnić ówczesne wydarzenie, regularnie od 6 lat bierzemy udział w "Marszu na Bytów". Wyruszyliśmy z parkingu przy ul. Wolności na rynek, gdzie mieszkańców przywitali pracownicy Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie Barbara Borzyszkowska i dr Łukasz Zołtkowski przypominając w skrócie zarys historyczny wydarzenia sprzed 105 lat.
Warto pamiętać starania naszych przodków o polskość naszych ziem!